Een Nederlandstalige boekenblog door Sjoukje Croux

Mogelijk gemaakt door Blogger.

Wat woorden over De flard van Philippe Lançon

Mijn hemel, telkens als ik denk dat het 'niet zo erg' gesteld is met mijn blogposts werp ik een blik op het laatste dat ik schreef, en de verstreken tijd tussen artikeltjes lijkt steeds groter te worden. Op 15 juli plaatste ik voor het laatst iets - en dat was dan ook een summiere verzameling van korte stukjes over negen boeken die ik daarvoor las. Nu wil ik me niet telkens excuseren voor hoelang de stilte hier duurt, maar toch voelt het vreemd om het niet te doen. Ik wil nu niet weer een groot verzamelartikel schrijven over alles wat ik las de laatste tijd want - hoe pijnlijk dat ook mag zijn - het was niet zo veel. Vandaag stelde ik mijn 'Goodreads reading challenge' bij van 60 boeken in 2020 naar 52, en ik moet eerlijk bekennen dat dat een vrij pijnlijk moment was. Ik realiseerde me echter dat ik telkens naar dunne boekjes grijp om maar aan die mij door mijzélf opgelegde verplichting te voldoen, en dat is natuurlijk niet de bedoeling - want vaak zijn het de dikkerds waar je je even doorheen moet worstelen die je dan toch net iets meer raken dan de één-avond-dunnetjes. Zo ook De flard van Philippe Lançon, een boek over de aanslag op Charlie Hebdo dat ik zo intens goed vond dat ik het niet over mijn hart kan verkrijgen om er niets over te schrijven. 



Ik kan het me nog goed herinneren, de 'Je suis Charlie'-foto's in de media, de grote verontwaardiging die ontstond na de overrompeling van iets waarvan ik denk dat niemand had verwacht dat het op zo'n manier zou gebeuren. Op 7 januari 2015 vielen in Parijs twee mannen, gewapend met kalasjnikovs, de redactievergadering van het blad binnen en lieten daar een ravage van twaalf doden achter. Er viel ook een tiental gewonden, waaronder Philippe Lançon. 


De flard is een verzameling van herinneringen. Aan de aanslag, uiteraard, maar het is véél meer dan een blik in retrospectief op een levens- maar vooral wereldveranderende gebeurtenis. Het boek begint met een beschrijving van de avond van tevoren, die Lançon met een vriendin in het theater doorbracht. We lezen dat Lançon daarna op de dag van de grote gebeurtenis wakker wordt, in zijn groezelige met boeken volgestouwde appartement zijn ochtendoefeningen doet, naar de redactie gaat, en zijn fiets voor de deur achterlaat. Hij beschrijft de redactievergadering, het moment van binnenkomst van de aanslagplegers, over hoe hij doet alsof hij overleden is om zijn eigen leven te redden en er later achter komt dat zijn kaak aan gruzelementen is. Ik merk dat ik het moeilijk vind om het niet sensationeel op te schrijven. Hoewel het dat is, voor mij, nu, want ik probeer het in een aantal woorden samen te vatten, is dat wat ik zo bijzonder vind aan dit boek: de sensatieloosheid van het werk. Want ondanks dat Lançons leven voor altijd anders is en hij een onderdeel geworden is van een heel naar stukje geschiedenis, lezen we dat hij na deze aanslag naar het ziekenhuis gaat, zich hier vooral bekommert om zijn achtergelaten fiets en zijn iPhone die stuk is gegaan zodat hij zijn vriendin aan de andere kant van de wereld niet kan bellen. Lançons proces is lang maar hij raakt bevriend met het ziekenhuispersoneel, en afgewisseld met passages over de gebeurtenis en zijn herstelproces zijn talloze referenties aan literatuur, theater, zijn eigen verleden en het leven in het algemeen. Wanneer het boek iets te medisch wordt draait het zich snel om naar iets waar ik erg van houd - boeken natuurlijk - en hoewel het soms een beetje langdradig is, vind ik dat juist de schoonheid van dit werk. Je wordt totaal meegezogen in het verhaal zonder te vergeten dat het beschrevene vreselijk is, maar met geen greintje zelfmedelijden verteld wordt. En dat is nodig, voor een verhaal als dit, denk ik. Lançon had door de gebeurtenissen een mensenhatend wrak kunnen worden en iedereen had het hem vergeven, maar hij zet de kracht van de literatuur in om zijn eigen ervaringen te verwerken en ze te delen met de lezer die voorbij de potentiële heftigheid van het werk kan kijken. Erg, erg mooi. 

Negen boeken, twee maanden: een snelle terugblik

En toen was er... niets. Voor twee maanden! Wie had gedacht dat tijd zo snel zou gaan tijdens het schrijven van een scriptie (en picknicken en in de zon zitten en luieren) (oei!). Goed, hoewel het lijkt alsof ik niets las na de biografie van Simone de Beauvoir is niets minder waar; in mei, juni en half juli las ik negen boeken uit (en nog meer boeken half). Zie hier de lijst, met in een paar zinnen mijn mening.

Een ongerelateerde foto van de droogbloemenverzameling in mijn moeders kelder


Condities - Thomas Heerma van Voss
Een boek van een schrijver met de ziekte van Crohn, over een schrijver met de ziekte van Crohn, die een boek schrijft over een man met de ziekte van Crohn. Ingewikkeld, een beetje, maar niet 'slechts' een boek over ziekte - het houdt je als lezer een spiegel voor die laat zien hoe we als mens eigenlijk altijd een beetje op zoek zijn naar (sensationele) parallellen, zelfs als ze er niet hoeven te zijn. Bovendien is het werk ook vaak komisch; ik vond dit een bijzonder goed boek dat, hoewel het complex is, nooit pretentieus wordt. 

Stadium IV - Sander Kollaard
Ik ben groot fan van Uit het leven van een hond (lees hier een recensie uit maart) en omdat ik graag doorlees binnen het 'oeuvre' van een schrijver besloot ik ook Stadium IV te lezen. O, wat begon het boek over een koppel waarvan de één kanker krijgt prachtig, maar op een gegeven moment wordt het erg 'medisch jargon'-achtig (wat vervreemdend werkt, ja, en past bij ziekte, ook, maar voor mij slechts afleidde van de essentie die in niet eens 200 pagina's beschreven werd) - bovendien vond ik het einde zo ongeloofwaardig dat ik het boek een beetje teleurgesteld dichtklapte. Jammer, maar Uit het leven van een hond blijft compenseren voor mij. 

Zwarte schuur - Oek de Jong
Ik begon dit boek te 'lezen' als luisterboek maar op een gegeven moment was ik dat geluister toch een beetje zat en leende ik het. Tja, wat kan ik hiervan zeggen; het boek over de kunstenaar 'met een verleden' (pampampam) is onderhoudend, zeker in het begin, maar na een tijdje maakte het me niet meer zo veel uit. Het was mijn eerste Oekboek en hoewel ik het (zeker als luisterboek) prima vond werken, vond ik de zinnen om te lezen (stilistisch) weinig sprankelend. Ik ben zelden verrast of verdwaald in de tekst, iets wat ik doorgaans wel erg kan waarderen. 

Het wolkenpaviljoen - Jannie Regneris
Dit boek is de tegenhanger van Zwarte schuur; een verhaal of plot ontbreekt grotendeels en het onwijs dunne boekje leunt dan ook vooral op de treffende zinnen en mooie vergelijkingen. Alles in dit boek is als iets anders - wat een beetje veel kan worden als het niet helemaal je ding is -  maar ik vond het geslaagd genoeg om niet storend te zijn. Het wolkenpaviljoen gaat over een architect die terugblikt op een verleden met vrouw en kind en vooruitblikt op een gecompliceerdere toekomst; architectuur in Japan is een groot thema binnen alle metaforen. Ik houd zelf erg van dunne 'hapslikweg'-boekjes die je in een avond uit hebt; Het wolkenpaviljoen is een mooi voorbeeld daarvan (dat na die avond lezen nog wel even in je hoofd hangt). 

Madonna in a Fur Coat - Sabahattin Ali 
In het thema 'boeken voor in één avond' hoort Madonna in a Fur Coat zeker thuis. Dit boek, over een man die een vrouw ontmoet die de rest van zijn leven beïnvloedt, is mooi omdat het zo simpel is. Het boek begint als raamvertelling maar uiteindelijk wordt het een verhaal dat je verplaatst naar een oud Berlijn - heel ongecompliceerd met een einde dat me een minitraantje heeft doen wegpinken (en dat gebeurt niet heel vaak). Bovendien kocht ik dit boek, nadat ik het in het Engels leende, in het Nederlands via Marktplaats - en kreeg ik het spontaan cadeau, van de voor mij onbekende verkoper - op een lege Dam tijdens het hoogtepunt van de quarantaine. Ja, erg bijzonder. 

Jaag je ploeg over de botten van de doden - Olga Tokarczuk
Hmmm, dit op het moment erg bekende boek over moorden in een klein Pools dorp heeft me wat tijd gekost. Hoewel ik het grappig en (leuk) luguber en actueel vond lukte het me maar niet om het uit te lezen - op een gegeven moment heb ik maar doorgezet en las ik het, met plezier, uit. Soms heb je dat zo. Ik vond het geen boek dat ik voor altijd zal onthouden maar het is geestig en ook wel een beetje spannend, bovendien erg interessant als je geïnteresseerd bent in hoe krom het is dat wij als mensen zoveel dieren consumeren (en 'gebruiken'). Een aanrader? Iets meer dan medium. 

De dood in haar handen - Ottessa Moshfegh
Ja, een nieuw boek van Moshfegh! Hoewel ik Mijn jaar van rust en kalmte soms fantastisch en soms gewoon wat te geforceerd vond genoot ik enorm van Homesick for Another World, de verhalenbundel. De dood in haar handen gaat over een 72-jarig vrouwtje in een klein dorp (een thema deze maanden?) dat een briefje in het bos vindt. Op dat briefje staat een hint over een moord, en hoewel het even een detective-achtig boek lijkt te worden (net als het ploegenboek) vindt dit verhaal voornamelijk plaats in het (enigszins warrige) hoofd van hoofdpersoon Vesta. Ik vond het een heel mooi, soms duister boek en blijf zeker doorgaan met het lezen van alles wat Moshfegh schrijft. 

Tekens van leven - Frederik Willem Daem
Ja, nee. Dit boek kocht ik in eerste instantie omdat ik de vormgeving zo mooi vond (ja ja ja nee nee nee ik weet het!) en ook omdat ik het verhaal, dat grotendeels plaatsvindt in een café, veelbelovend modern-Bukowski-achtig gezellig vond lijken. In Tekens van leven lezen we over Andreas, die aan het begin van het boek uit elkaar gaat met zijn vriendinnetje Hertje. Hij gaat op pad naar een café en blijft daar, voor veel maanden, en glijdt af naar een bestaan dat bij elkaar wordt gehouden door kopstootjes en lauwe bitterballen. Hoewel het principe mooi is vind ik de schrijfstijl wat te geforceerd filosofisch, bovendien meandert het verhaal maar voort en weet ik niet wat het doel van het verhaal nu precies is. Dat hoeft er in essentie niet te zijn, natuurlijk, maar op het moment dat je je dat afvraagt weet je dat er iets ontbreekt. 

Noodweer - Marijke Schermer
Liefde, als dat het is was één van mijn favorieten de afgelopen tijd en logischerwijs besloot ik ook Noodweer te lezen. Dit boek gaat over een koppel dat eigenlijk (relatief) prima content is samen maar wiens relatie wordt overschaduwd door een verkrachting in het verleden. Het is een mooi verhaal over hoe we als mens niet altijd invloed hebben op wat ons overkomt en vooral op hoe we ermee omgaan; ik heb ervan genoten omdat het zo simpel is, geen enkel woord is te veel of overbodig en daardoor voelt het boek heel echt. Onwijs mooi. 


Dat was het weer! Momenteel lees ik De flard van Philippe Lançon, Charlie Hebdo-'overlever' - weer eens wat anders maar tot nu toe heel (heel) erg goed. Jullie horen van me, tot snel! 


Recensie: Simone de Beauvoir, een leven van Kate Kirkpatrick

Filosoof, schrijver en feministisch icoon – Simone de Beauvoir was het allemaal. Biografe Kate Kirkpatrick had voor het eerst toegang tot nooit eerder beschikbare dagboeken en correspondentie. Het resultaat is een echte pageturner: diepgravend, verrassend en ontroerend.

Deze baanbrekende biografie werpt een geheel nieuw licht op De Beauvoir, die definitief neergezet wordt als een van de belangrijkste denkers van de twintigste eeuw.



Recensie: Liefde, als dat het is van Marijke Schermer

Terri en David, pas gescheiden, verlangen beiden naar een nieuwe invulling van liefde. Tegelijk gaan ook hun nieuwe geliefden en hun kinderen op een zoektocht naar wat het is en hoe het moet: samenzijn, een individu zijn binnen het gezin, én leven buiten het gebeitelde verband. Liefde, als dat het is gaat over de vele versies van de liefde: puberromantiek, vriendschap, lust, tot-de-dood-ons-scheidt en de intensiteit van het moment. 

Recensie: Uit het leven van een hond van Sander Kollaard

Uit het leven van een hond beslaat een zaterdag uit het leven van Henk van Doorn, 56, IC-verpleegkundige, alleenstaand. Hij wordt wakker, ontbijt, laat de hond uit, doet boodschappen. Het wordt allesbehalve een doodgewone zaterdag als Henks hond ziek blijkt. Het dier zal sterven, niet vandaag of morgen, maar binnen afzienbare tijd. Dat gegeven gaat als een sleepnet over de bodem van de dag en haalt de gebruikelijke gedachten boven: dat de tijd maar één richting kent; dat we zo kwetsbaar zijn; dat we zo eenzaam zijn, hoeveel liefde we ook vinden. 

Henk heeft het grote talent om uit een acuut besef van sterfelijkheid een krachtig carpe diem te putten: leef het leven ten volle. En dat maakt Uit het leven van een hond tot het tegenovergestelde van een verdrietig boek. Aan het eind van de dag zien we Henk, in helderziende dronkenschap, met zijn hond op de bank. Wat was dit voor een dag? Een reinigende ervaring? Een catharsis? Nee, het was simpelweg een dag, tijd die voorbijging, het leven dat werd geleefd.

Boekentips (pandemie-editie)

De wereld verkeert in chaos. In mijn supermarkt kon ik geen toiletpapier en pasta meer kopen, paracetamollen zijn op, de universiteit is (bijna) gesloten. Mijn laatste reguliere collegeweek óóit is komen te vervallen, ik heb per ongeluk al genoeg koffie voor drie dagen gedronken, en ik vraag me af hoe ik de komende twee (?) weken ga vullen. Alle hobby's die ik ooit begon maar nooit doorzette heb ik weer afgestoft (hallo oorbellen maken van fimoklei!) dus dat zit wel snor. Ik googelde net books about... en de eerste suggestie was pandemics, waarna ik mij realiseerde dat de beste activiteit op het moment dat je aan huis gekluisterd zit toch zeker weten lezen is. Daarom hier, één goed boek over een besmettelijke ziekte, en meerdere boeken die je niet elke pagina herinneren aan de gevolgen van een potentieel mid- en post-coronatijdperk. 

*overigens wil ik even benadrukken dat de situatie vreselijk is, ik hoop dat het snel voorbij is, en dat de thuisquarantaine ervoor zal zorgen dat zo min mogelijk mensen worden aangestoken en uiteindelijk zo min mogelijk mensen komen te overlijden. In de tussentijd ... 




De stad der blinden van José Saramago
De stad der blinden beschrijft een Portugese stad waarin een onwijs besmettelijke ziekte van blindheid uitbreekt. Het begint met een automobilist die voor het stoplicht ineens zijn zichtvermogen verliest en vervolgens iedereen die met hem in contact was aansteekt. De enige die niet blind wordt is de vrouw van de oogarts, en deze zal ook gedurende de quarantaine die volgt alle gruwelijkheden kunnen aanschouwen. Chaos neemt gestaag toe, men vervalt in slechte hygiëne en uiteindelijk een dierlijke staat van zijn waarin vooral het eigen overlevingsinstinct overheerst. Saramago beschrijft dit alles in zinnen die meer doen denken aan een gedachtestroom dan volzinnen die je normaliter leest in een roman, waardoor het enge geheel nog net een stukje dichterbij komt. Een boek dat ik toen ik het las minder vond door de kansen die Saramago op sommige punten zoals voorspelbaarheid laat liggen; een boek dat ik nu wel eens zou willen herlezen, om te kijken of ik er lessen uit kan halen voor de situatie waar we ons nu helaas in bevinden. 

- dat was het voor het pandemieboek (eigenlijk epidemieboek)
- nu erg fijne en goed leesbare boeken die je eigenlijk ieder moment kunt lezen ...

Daisy Jones & The Six van Taylor Jenkins Reid ----- omdat het het enige boek is dat ik écht niet kon wegleggen in 2020 tot nu toe 
De heilige Rita van Tommy Wieringa ----- omdat het een van de mooiste boeken over beklemmende eenzaamheid in gezelschap is die ik recentelijk las
De hoogstapelaar van Wessel te Gussinklo ----- omdat het zo'n boek is dat je zo góéd in het brein van een hoofdpersoon laat kruipen, terwijl je dat brein eigenlijk niet zo goed snapt
My year of rest and relaxation / Mijn jaar van rust en kalmte van Otessa Moshfegh ----- omdat het een (stiekem) hilarisch boek is over vrijwillige verbanning
The Overstory / Tot in de hemel van Richard Powers ----- omdat het een onwijs mooi, gecompliceerd boek is over een overkoepelend onderwerp waarvan je niet dacht dat het zo interessant zou zijn - de natuur
Na Mattias van Peter Zantingh ---- omdat het een (vergeten?) boek is dat gaat over hoe verdriet verschillende personen raakt 
De Nix van Nathan Hill ----- omdat ik dit boek voor altijd aan iedereen zal blijven aanraden 

Dat was het weer voor nu, veel leesplezier, wees veilig en gezond - en liefs van Sjoukje